‘Safe areas’

In het parlementaire onderzoek naar de gebeurtenissen in Srebrenica is veel gesproken over ‘safe areas’ (veilige gebieden). De enclave Srebrenica was zo’n veilig gebied. Je kunt beter (achteraf gezien) zeggen: het was een hinderlaag, met ratten in een val, behalve als er luchtsteun was en als er grote tanks waren die kunnen aanvallen en die tegenaanvallen kunnen verdragen. De VN was te benauwd voor het uit de hand lopen van een militair conflict en Den Haag dacht: als het te gevaarlijk wordt, trekken de Dutchbatters zich gewoon terug en gaan naar huis.

Het is te naïef gebleken. En de begaafde minister van Buitenlandse Zaken/Mensenrechtenbeleid, minister Kooijmans, verweet de NAVO halfslachtigheid. De media maanden in begin jaren ‘90 indertijd de politiek tot actie. De NCRV liet ‘Hier en Nu’ steeds eindigen met: “en nog doet de Westerse wereld niets’.

Maar de legerleiding vond het erg riskant. En de VN wist na het einde van de Koude Oorlog in 1989, (perestrojka in Moskou en val van de Muur in Berlijn) niet zo goed wat het is om te beginnen aan vredesmissies. Maar: we hebben toch zoiets als de KMA in Breda? Daar zitten op hoog niveau wetenschappers op het gebied van defensie en oorlogvoering.

Erg vind ik, dat er deze week onduidelijkheid is gegroeid of vanuit de Nederlandse Dutchbat bussen zouden kunnen geregeld worden en een veilige plek voor al die tientallen duizenden Moslimmannen en -vrouwen. Erg vind ik voor Dutchbat en Den Haag allebei, dat de communicatielijnen moeizaam of achterweg bleven en dat in Serajevo een sluis zat die de ernst van Srebrenica en Den Haag onvoldoende in verbinding brachten.

Onuitstaanbaar vind ik nog steeds – horen we er nog iets van? – dat de gesprekken in de ‘debrieving’ alleen in grove samenvatting zijn gepubliceerd en niet letterlijk. Dat de regering en het parlement dat genoeg vonden, acht ik onbegrijpelijk. Want iedere wetenschappelijk geschoolde weet, dat letterlijk weergegeven gesprekken nodig zijn om te kunnen beoordelen of samenvattingen en conclusies kloppen!

Ik heb grote achting voor de Dutchbatters, die met hun laarzen in de troep stonden, met te weinig water, voedsel en medicijnen en al helemaal niet uitgerust met middelen om duizenden opgejaagde mensen hulp te kunnen bieden. De Serviers zouden geen baat hebben bij een inval in Srebrenica, zeggen de strategen van de VN en de NAVO. Ik kan er niet bij.

Want op de middelbare school leert iedereen al jaren en jaren, dat de Balkan een wespennest is en blijft. Daarvoor hoef ik niet naar Clingendael of de KMA.

Moedig, dat het parlement dit alles onder het vergrootglas legt. En wat zal de bekwame oud-minister van Kemenade toch kunnen vertellen over dat fotorolletje, waarover achter de schermen heel andere dingen zijn te horen dan officieel wordt aangenomen…

Nee, de wereld loopt niet vanzelf in de pas met het Koninkrijk van God. Wie het buiten de redding van Godswege zelf wil stellen, krijgt deze weken een inkijkje in goed bedoeld, maar weinig verheffende politiek. Gerechtigheid is van een hogere orde. Van Gods orde, waarbij een tafel verwijst naar tekenen, waarin de Heiland zich geeft voor de wereld. Veilig is niet zomaar veilig.

Ds. Scheltens