Af van twee dingen

In het Nederlands Dagblad van vrijdag 28 oktober 2016 staat een opmerkelijk vraaggesprek met Rikko Voorberg. Hij is vrijgemaakt gereformeerd predikant met een bijzondere opdracht in Amsterdam. Rikko Voorberg (35) heeft een boek geschreven met een wonderlijke titel. Hij weet nu al dat hij zich gaat schamen voor dat boek ‘De dominee leert vloeken’. Als hij de vijftig gepasseerd is, vindt hij het waarschijnlijk te radicaal, staat in zijn voorwoord.

De uitgeverij vroeg wat hij de wereld wil zeggen. Zijn antwoord is: ‘Dit wil ik zeggen: ik wil af van twee dingen die sterk op elkaar lijken. Enerzijds wil ik af van de seculiere cynicus die over kwaad in de wereld zegt: nou ja, daar kunnen we niks aan doen, ik focus op mezelf. En ik wil af van de gelovige die zegt: ik houd het uit in deze wereld, ik wacht op de hemel. Wat in mijn boek zit is: hier kan, mag en moet iets veranderen.’

Het vraaggesprek gaat over de woede in onze samenleving. Hij wil die woede verdiepen en veranderen. M.i. wil hij het vrijblijvende uit die woede weg krijgen.

Hij wil een houding, die oppakt wat blijft liggen. Diaconaal ook vooral. Dus niet met woorden en spandoeken, maar met gevoel en handen uit de mouwen.

De kwaadheid kantelen, dat is het. De emoties productief maken. Het doet me denken aan het pittige boekje van Okke Jager ‘Wij zijn niet machteloos’ (1978). Daarin zegt hij: “Het goede willen, betekent meestal: het kwade niet willen zien.”.

column-20161029-1

Voorberg gaat m.i. hierop door. Het kwade zien is ook de ergernis beleven over dat kwade. En de emotie van die ergernis kan productief worden in handelen.

Of je dan meteen moet vloeken? Ik ben de 35 al een poosje gepasseerd, dus ik denk ook dat dit de weg niet is. Vloeken is per definitie negatief. Je moet het volgens mij in een andere hoek zoeken. Juist de kracht van het kwaad met de motor daarachter – wellicht de Boze – daarover kun je je opwinden tot razernij en tot het besef: zo kan het niet langer.

Ik heb geleerd van Okke Jager: ‘Zingen is verklappen, dat het anders kan!’.

Zingen – met Israëls Psalmen bijvoorbeeld – is het tegenovergestelde van vloeken.

Wat Voorberg voor ogen staat is toch zowat hetzelfde als wat Okke Jager bedoelde.

Dominee Rikko Voorberg is een verhalenverteller met dadendrang. ‘Het goede nieuws moet gebeuren, in de werkelijkheid.’  Hij vertelt: “Een iconisch verhaal voor mij is dat van Johannes die via zijn leerlingen aan Jezus vraagt: “Bent u het die komen zou, of moeten we een ander verwachten?” En dat ­Jezus antwoordt: “Kijk om je heen: de blinden gaan zien, de lammen gaan lopen, doden worden opgewekt, aan armen wordt het goede nieuws verkondigd, zalig wie aan mij geen aanstoot neemt.” Dat is het, dat fysieke. Het goede nieuws moet gebeuren, in de werkelijkheid. Ik had een keer een discussie over de genezingen van Jezus. Is Hij nou iemand die een mens in de problemen ziet en denkt: zielig, die ga Ik genezen? Volgens mij doet dat tekort aan wat Hij deed. Jezus stond in de traditie waarin was aangekondigd dat er een nieuwe wereld zou komen, waar lammen weer zouden lopen en blinden weer zouden zien. En precies die dingen ging Hij doen. Hij vertelde met zijn genezingen

een verhaal.’

column-20161029-2

Als ik dat lees bij Voorberg, dan denk ik: daar gaat het nu om in de kerk rond een open Bijbel. Dat Jezus praat en werkt tegen de achtergrond van de belofte van God aan Israël. En dat je ziet aan Jezus dat de belofte van God concrete vormen aanneemt. Dat het gaat om veiligheid, gezondheid, levensvreugde, onderdak, kleding en voedsel, kortom: het gaat om een levenswaardig leven. Zo heeft het meest eigenlijke van Gods belofte de diaconie nodig! En het gelovige zit’ m vooral in de lofzang gaande houden, waarbij de eigen prestatie niet centraal staat, maar de dankbaarheid voor gewas en arbeid(smogelijkheden).

En dan gaat het door de ogen van Voorberg om de vluchtelingen van Lesbos, de kinderen die hun ouders kwijt zijn en om mensen als de pedofiel Benno L. in Leiden.

“We zijn met elkaar doodsbang voor pedofielen, daarin ben ik niet anders. Maar ik wil het anders, ik wil genadiger zijn dan dit. De theoloog Stanley Hauerwas kreeg een keer een vraag over christenen die met van die kartonnen borden bij een abortuskliniek staan te protesteren. Hij zei: “Als je niet bereid bent de pijn en angst over te nemen van de vrouwen die naar zo’n kliniek gaan, dan moet je je bek houden.” Dat vind ik fantastisch, omdat je zelf ook op het spel komt te staan. Je mag nooit uit de hoogte zeggen: jij moet net zo denken als ik.’

Conclusie: dat je niet zegt: ik kan het niet oplossen, dus ik trek me terug in mijn eigen wereldje, of op mijn eigen plekje straks in de hemel. Ons leven hier op aarde staat in het licht van roeping tot rechtvaardigheid en hulpvaardigheid. En neem me niet kwalijk: dat is in ons welvaartscultuur wel iets bijzonders aan het worden.

Ds. Wim Scheltens