Houvast

Wat is uw houvast in leven en sterven?

Die vraag (de eerste vraag uit de Heidelbergse Catechismus) krijgen enkele mensen voor het Nederlands Dagblad te beantwoorden.

Column 20160813.1

Grote last

Zo ook Bas Heijne (56), schrijver en jaren lang columnist van de NRC.

Hij zegt o.a.: ‘Er is geen houvast waaraan ik niet twijfel. Ik ben opgegroeid zonder enige vorm van anker, in een tijd met weinig ideologie of geloof. Ik kreeg mee dat ik zelf de betekenis van mijn bestaan moest ontdekken. Aan de ene kant is dat positief, maar gaandeweg kwam ik erachter dat die belofte van vrijheid ook beperkingen had. Je zadelt mensen op met een grote last als ze helemaal zichzelf moeten vormen.’

Zichzelf vormen

Dat zal wel het grootste probleem zijn voor de mens, die zichzelf wil zijn: dat je niet van jezelf bent, maar van Christus – de kerngedachte van heel de Heidelbergse Catechismus.

Tegelijk legt Bas Heijne de vinger op de zere plek: jezelf op je eentje vormen is een grote last. Houvast hebben aan een goede opvoeding met waarden en normen, die niet uit jezelf komen, maar op een eerbiedwaardige traditie zijn gebouwd. En de Bijbel met een indrukwekkend tiental ‘geboden’, met kritische profeten en psalmisten die de weerbarstigheid van het leven en het geloven onnavolgbaar kunnen verwoorden en een Goede Herder die doet en zegt, wat mensen heil brengt – dat is een houvast om zelf mee te kunnen werken!

 

Achterdochtig

Bas Heijne zegt ook: ‘Ik ben achterdochtig naar mensen die een echt houvast hebben. Ontkennen zij soms delen van het leven om zichzelf zekerheid te verschaffen?

Mensen zijn alleen, ze zoeken daarom altijd naar verbondenheid. De relatie met de ander of het andere, geeft ons leven betekenis.’

Maar juist het Bijbelse houvast weet ook van de aanvechting en het verstorende werk van de boze en de aanmoediging: ‘houd vol!’.

Ook humanisme staat onder druk

Bas Heijne zegt: ‘Veel van mijn werk gaat over het naoorlogse humanisme, de bedding waarin ik zelf groot geworden ben. Hoe houd je het geloof daarin levend in een wereld die er steeds minder belang aan hecht? Een actueel voorbeeld is het vluchtelingenvraagstuk. Angela Merkel wordt aangevallen op haar ‘Wir schaffen das’. Ze zou naïef zijn. Maar je kunt ‘Wir schaffen das’ zeggen, terwijl je helemaal niet bedoelt dat dat makkelijk is. Ik heb een aversie tegen de blijmoedigheid van humanisten en christenen die leven met een idee van een gedeelde menselijkheid, waarbij we elkaar snikkend in de armen vallen en in de ogen kijken. Het probleem is: als we elkaar in de ogen kijken, willen we elkaar vaak de hersens inslaan. Ik houd niet van iedereen, zo zit de mens niet in elkaar. Ik ben niet dezelfde als die Syriër die hier binnenkomt. Toch ontslaat me dat niet van de plicht boven mijzelf uit te stijgen en iets voor die ander te doen. In die opgave geloof ik. Daarvoor moet je je bewust zijn van je eigenheid en hoe complex het is om samen te leven. Als je van de mens een fictieve weldoener maakt, sorteer je voor op desillusie. Dan willen mensen op een gegeven moment een hek om de samenleving zetten.’

 

Solidariteit is een kerngedachte

Je kunt solidariteit en verbondenheid natuurlijk belachelijk maken door het af te doen als een naïef snikkend elkaar in de armen vallen. Maar diaconie is allesbehalve naïef. Het is helpen!

En de grote monden van vandaag hebben met echt zelf ergens de schouders onder zetten, als het om helpen gaat, vaak alleen maar lege briefjes.

Column 20160813.2

Wij krijgen zondag enkele Iraanse vluchtelingen op bezoek, van wie twee de heilige doop zullen ontvangen. Weet u: daar is concrete hulpverlening aan vooraf gegaan.

Want de Bijbel (met de tien woorden, de profeten en psalmisten, de Goede Herder en de diaconie) is hard nodig om houvast te hebben in een roerige tijd!

Ds. Wim Scheltens