Op weg naar het Kerstfeest 2003

We zijn hard op weg naar het Kerstfeest. Deze week zal het zover zijn. Sommigen weten op geen stukken na, dat het bij het Kerstfeest gaat om het Kind van Bethlehem, dat van hoge komaf is en in ‘lage staat’ is neergedaald. Niet voor zichzelf, maar om ons. Om ons te bereiken in een ‘staat’ waarover wij uit onszelf niet naar huis zouden schrijven. We zijn terecht gekomen in een welvaartstijd met scherpe randjes voor hen die met de welvaart niet in de pas konden blijven. Juist voor hen die zich achterblijvers voelen is er met Kerst sprake van een wonderlijke solidariteit. Rijk was Hij, zegt Paulus. En voor ons heeft hij zich armoe getroost om ons in zijn rijkdom te laten delen. Luther jubelt over “een vrolijke ruil”!

En wat zingt het overbekende kerstlied ‘Stille nacht, heilige nacht’ opgetogen: “ook voor mij hebt Ge U rijkdom ontzegt”. Geheel in de lijn van Paulus. En de jubelklank is geheel in overeenstemming met Luther, die we sinds de vereniging tot de Protestantse Kerk in Nederland ook nu helemaal tot ons erfgoed mogen rekenen.

Er was een dorpje in Oostenrijk; in dat dorpje stond een dorpskerk; in die dorpskerk stond een orgel. Laat vlak voor Kerst dat orgel het begeven!

De pastoor en de cantororganist schoven bij elkaar: hoe moet dat nou? Met Kerst geen orgelmuziek. Zonder orgel zingen. Hoe kan dat feestelijk zijn?

En zo – ruim anderhalve eeuw geleden – gingen de pastoor en de organist aan het werk: ze maakten een gelegenheidslied onder de titel ‘Stille nacht, heilige nacht’.

Het zou zonder meer een stille nacht blijven, als het orgel zweeg en de zang uitbleef. Maar dat zou niet kunnen. Op Kerst moet het Kerstkind van Bethlehem bezongen worden. Davids Zoon was al zo lang verwacht en nu zwijgen over Gods belofte, zo heerlijk vervuld?

Leer mij U danken daarvoor, dat moet je uitzingen. Amen, Gode zij eer!

En zo ontrolde het kerstlied om de stille nacht de eer te geven die aan Davids Zoon, lang verwacht, toekomt.
En ergens herkennen we – onwetend – de motivatie uit dat Oostenrijkse dorpje, Stille nacht is een lied, dat we niet zomaar overslaan. Het is ter ere van Hem, die miljoenen eens zaligen zal en om daaraan te beginnen geboren werd in Bethlehems stal. Daar kun je toch niet over zwijgen? Wat moeten die mensen, die van niks weten, dan van Kerst leren begrijpen, als de kerk van Christus zwijgt? Daarom zingen we over de eer van de nieuwgeboren Heer, Hij, der schepselen Heer. Toch!

Ds. Scheltens