Overeenstemming over de leer van rechtvaardiging

Op woensdag 5 juli 2017 heeft de Protestantse Kerk in Nederland de Gemeenschappelijke Verklaring van de Lutherse Wereldfederatie met de Rooms-katholieke Kerk ondertekend in de Lutherstadt Wittenberg.

Wat staat er zoal in die verklaring?

Ik lees: “Samen belijden wij: door de genade alleen, in het geloof in het verlossend werk van Christus en niet vanwege enige verdienste van onze kant, zijn wij door God aangenomen en ontvangen wij de heilige Geest, die onze harten vernieuwt, terwijl hij ons toerust en roept tot goede werken.”

Ik lees verder: “Wij belijden samen, dat God zonde vergeeft door genade en tegelijkertijd mensen bevrijdt van de macht van de zonde, die mensen tot slaven maakt”.

Rechtvaardiging is vergeving van zonden en rechtvaardig gemaakt worden, waardoor God “de gave van het nieuwe leven in Christus verleent.”

“Omdat we gerechtvaardigd zijn door het geloof, hebben we vrede met God” (Romeinen 5:1). Wij worden “kinderen van God genoemd; en dat zijn wij ook” (1 Johannes 3:1). Wij zijn werkelijk en innerlijk vernieuwd door het handelen van de heilige Geest, terwijl wij altijd afhankelijk blijven van Zijn werk in ons. “Zo is dus wie in Christus is, een nieuwe schepping; al het oude is voorbij, zie, alles is nieuw geworden!” (2 Korintiërs 5:17). De gerechtvaardigden blijven geen zondaars in deze zin.”

Ik raak onder de indruk hoezeer deze verklaring in de Bijbelse boodschap  het heil zoekt.

We lezen nog even verder: “Toch zouden wij ongelijk hebben als we zouden zeggen dat we zonder zonde zijn (1 Johannes 1:8-10). “Wij allen maken veel fouten (Jacobus 3:2). “Wie heeft weet van zijn ongeweten zonden? Zuiver mij van mijn vele verborgen fouten” (Psalm 19:13). En wanneer we bidden, kunnen we slechts, zoals de tollenaar, zeggen: “God wees mij, zondaar, genadig” (Lucas 18:13). Dit wordt op verschillende manieren uitgedrukt in onze liturgische vieringen. Samen horen we de aansporing: “Laat dus de zonde niet heersen in uw sterflijk lichaam, zodat u aan zijn begeerten gehoorzaamt” (Romeinen 6:12). Dit herinnert ons aan het voortdurende gevaar, dat uitgaat van de macht van de zonde en haar werking in christenen.”

Het valt op, hoe naarstig gezocht is naar de Bijbelse boodschap is en wat is gevonden ook ten volle doorwerkt!

We lezen nog even verder: “Rechtvaardiging komt tot stand “alleen door genade”, door geloof alleen wordt de mens gerechtvaardigd “los van de werken” (Romeinen 3:28). “Genade schept geloof niet alleen wanneer geloof begint in een mens, maar zolang dat geloof duurt” (Thomas van Aquino). De werking van Gods genade sluit menselijk handelen niet uit: God bewerkt alles, het willen en het volbrengen, daarom worden wij opgeroepen om ons in te spannen (vgl. Filippenzen 2:12 e.v.). “Zodra de heilige Geest is begonnen met zijn werk van wedergeboorte en vernieuwing in ons door het Woord en de heilige sacramenten, is het zeker, dat wij kunnen en moeten meewerken door de kracht van de heilige Geest”.

“Genade als de gemeenschap van de gerechtvaardigden met God in geloof, hoop en liefde wordt altijd ontvangen van het reddend en scheppend werk van God. Maar het is niettemin de verantwoordelijkheid van de gerechtvaardigden deze genade niet te verspillen maar in genade te leven. De aansporing om goede werken te doen is de aansporing om zich te oefenen in het geloof. De gerechtvaardigden moeten goede werken “doen met de bedoeling hun roeping te bevestigen, dat is, opdat zij niet van hun roeping afvallen door weer te zondigen” (2 Petrus 1:10).”

Wat kunnen we nu met deze verklaring?

1. Wel: in het reformatiejaar 2017 hoeven we niet alleen maar te herhalen wat Luther heeft bewogen. Want we hebben positieve effecten na 500 jaar! We zien dat ons meer bindt op dit punt van scheiding dan we ooit voor mogelijk hebben gehouden.

Dat is het nieuwe.

2.We voelen ook waar de verbinding op stoelt: op eerlijke lezing van de Bijbel en de doorwerking daarvan.

3. Daarbij wordt ineens ook duidelijk, dat de Bijbel voedsel geeft voor verzoening.

Framboos

4. Dat de uitspraak van Jezus nog altijd helderheid geeft: “aan de vruchten kent men de boom”. En de vrucht van de Geest speelt daarbij een zuiverende rol met die negenvoudige karakteristiek: liefde, vreugde en vrede, geduld, vriendelijkheid en goedheid, geloof, zachtmoedigheid en zelfbeheersinggeloof (Galaten 5). Die vrucht is één geheel en bestaat dus niet uit losse onsamenhangende delen. Denk aan framboos of een braam.

5. Zo kan in het geloof de genade uitwerken, dat onze gedrag sporen kan vertonen van Gods liefde.

En zo kan het ook gebeuren, dat wij van onze roeping afvallen. Naast de verkondiging van Gods Woord en de lofzang houdt de diaconale grondhouding van de kerk, helpen wie geen helper heeft, ons bij Gods liefde en genade.

6. Dat de zeggingskracht van de Bijbel vernieuwend kan doorwerken.

7. Dat je jezelf te kort doet, als je de bijbel dicht laat.

Ds. Wim Scheltens

P.S.: dit is de laatste column voor de vakantie; de planning is, dat op 12 augustus er weer een column volgt.