Politici moeten het christelijk geloof niet gebruiken voor het rechtvaardigen van vreemdelingenhaat.

Op maandag 20 februari zijn we verrast door een initiatief van Alain Verheij , die met een petitie een wacht zetten voor het begrip joods-christelijke cultuur.

Alain Verheij is een jonge aanwinst in het theologisch elftal van het dagblad Trouw.

Er zijn veel ondertekenaars uit de kerken. Politici moeten het christelijk geloof niet gebruiken voor het rechtvaardigen van vreemdelingenhaat. Met name wordt dan een beetje boos gekeken naar PVV, VVD, Thierry Baudet en Jan Roos.

Het ‘christelijke’ is een uitnodiging en geen afgrenzing, zegt de petitie: “Iedereen mag bij de christelijke cultuur horen. Jood, Griek, man, vrouw, koning, slaaf. “ Daarbij wordt gedacht aan Galaten 3:28. Daar lezen we bij Paulus: “Er zijn geen Joden of Grieken meer, slaven of vrijen, mannen of vrouwen – u bent allen één in Christus Jezus.”

Doorleefd geloof

Of je daar nu vreemdelingenhaat mee op de korrel kunt nemen, lijkt me wel een pittige vraag. Want het gaat hier om geloof in Christus en een doorleefde eenheid tussen gelovigen in Christus. Volgens mij missen de bedoelde politici juist die geloofsband en culturele ondergrond daarvan bij veel vreemdelingen.

En het welkom heten van moslims kun je met deze woorden van Paulus ook niet direct onderbouwen. Overal waar de ‘christelijke cultuur’ gebruikt wordt, moet er volgens de petitie een welkom klinken.
We lezen: “Jezelf ‘christelijk’ noemen om daarmee hele groepen anderen buiten te sluiten is geen optie binnen onze traditie. Zelfs niet als die ander geldt als concurrent of zelfs bedreiging:  ‘Heb uw vijand lief’ is een vuistregel die wij wonderlijk (soms pijnlijk) genoeg hebben meegekregen van onze Heer zelf.”

Barmhartigheid

Ook wordt gesteld in de petitie, dat de christelijke cultuur barmhartigheid is.

We lezen: “Wie ‘christelijk’ mag heten en wie niet, vertelt Jezus aan de hand van een verhaal over schapen en bokken. De schapen (de christenen) staan aan Jezus’ rechterhand en mogen daar staan omdat ze hongerigen voedden, dorstigen te drinken gaven, vreemdelingen opnamen, naakten kleedden en zieken en gevangenen bezochten. Meer dan alle geloofsstellingen, meer dan alle kerkgang of kerkgeschiedenis  is dit het fundament van alle christelijke cultuur: de barmhartigheid. Heb God lief boven alles en behandel een ander zoals je zelf behandeld wilt worden  dat is het hart van de Wet en de profeten, en dus het hart van de christelijke traditie.” We herkennen Matteüs 25 en de Bergrede: Matteüs 7: 12.

Op woensdag 22 februari doet de journalist Tijs van den Brink een duit in het zakje.

In Trouw schrijft hij, dat de zorgen van mensen in deze petitie niet doorklinken.

En hij vindt, dat in de petitie de Bijbel verdraaid wordt: Paulus zegt in Galaten 3 dat iedereen welkom is bij Jezus. Dat moet je niet veranderen in: alle mensen zijn welkom in Europa. Het Bijbelse getuigenis heeft ook aandacht voor gerechtigheid en dat de overheid  veiligheid moet bieden, zodat mensen een ‘stil ,en gerust leven kunnen leiden’. En Alain Verheij is ook nog lid van Groen Links. Barmhartigheid en gastvrijheid zijn belangrijke begrippen, maar er is meer, aldus Tijs van den Brink.

En dat spreekt me wel aan.
Onmogelijk

In de petitie klinkt ook door, dat de christelijke moraal het politici onmogelijk maakt om zomaar uit te voeren wat in de Bijbel staat.

We lezen: “Wie de Bergrede of andere woorden van Jezus wil doorvoeren als politiek program, loopt al snel gillend weg. Wraak wordt ondergeschikt aan het toekeren van de andere wang. Vergeving moet tot in het oneindige worden herhaald. Als een ander iets van je eist, moet je niet weigeren maar juist het dubbele geven. Daar valt geen politiek op te bedrijven. Het is een open uitnodiging naar gewelddadige profiteurs om een weerloze cultuur omver te lopen. Eeuw in, eeuw uit hebben fans van Jezus het gezegd: ‘Dit kunt u toch niet menen!’ Maar hij meende het serieus genoeg om het in praktijk te brengen en zich te laten verraden, bespotten, bespugen, mishandelen en kruisigen. Politici die met de christelijke cultuur flirten hebben de plicht om zich tegelijkertijd rekenschap te geven van dat eerste voorbeeld van de ‘eerste christen’.”.

Eerste hulp

Dit laatste stuk vind ik het mooiste stuk van de petitie.

Het wijst op dilemma’s. Want er zit een eind aan hulpvaardigheid. Maar voor sommigen betekent ‘t, dat er ook geen beginnen aan is. En dat kan ook weer niet.

Wij wonen naast de kerk – al vele jaren (volgens het rapport ‘Kerk 2015”: veel te lange tijd) en soms, meestal zomers, komen er mensen via het treinstation het dorp Lunteren in en lopen langs ons huis, naast een kerk en kloppen dan soms aan om hulp. En wat moet je dan zeggen? Geen beginnen aan? Dat kan toch niet. Maar je kunt niet heel veel meer doen, dan eerste hulp bieden en doorverwijzen.

Maar van die eerste hulp in de loop der jaren zou je nu wel al een aardig feestje kunnen bouwen…

Keuze

Zou ik die petitie ondertekenen?

Ik denk het niet.

De Bijbel erbij halen om je eigen gelijk te krijgen, vind ik niet zo sterk. De Bijbel geeft een ondergrond, een achtergrond, een motivatie, waardoor je jouw keuze voelt groeien. Dat is het. “Wat je aan de minste van de Mijnen hebt gedaan, dat heb je aan Mij gedaan. Dat zijn wel woorden die blijven hangen…

Ach, vreemdelingen zijn voor mij allereerst mensen, die op je pad komen. Ik weet niet hoeveel er moeten komen en weer weg moeten gaan. Dat is mij te machtig allemaal. Ik doe wat mijn hand vind om te doen. Dat noemen we soms pragmatisch, maar soms ook principieel. Want ik doe wel wat. En ik zie dat veel mensen ook wat doen. En de diaconie van de kerk doet ook wat. En zo zijn we bezig. Nee, niet op het niveau van rond toeteren op de markten en pleinen van deze wereld.

Wel bij onze voordeur en achter onze voordeur en in de kerkelijke omgeving en in onze gebeden, als ik dat zo zeggen mag.

Ds. Wim Scheltens