Yad Washem

Vindt u het ook zo vreemd, dat je dingen in de geschiedenis tegenkomt, die niet voorbij gaan. Of beter gezegd: die in hun voorbijgaan blijven. Nog beter gezegd: die in hun voorbijgegaan zijn blijven.
Yad betekent: gedenkteken, (vingerwijzing, handreiking). Shem betekent: naam. Wa betekent: en.

Een gedenkteken en een naam – zo heet het holocaust-museum van Israël op de Theodor Herzlberg van Jeruzalem. Die naam komt uit Jesaja 56, vers 5. Voor de vreemdelingen is deze profetie. Voor de mensen-van-buiten.

Het eerdere museum op de Herzlberg trekt zoveel bezoekers, dat het groter moest worden. Ook zijn de detailherinneringen groter geworden. Er komt meer los in de loop der jaren. Ook is het beeld van de slachtoffers niet langer alleen via Duitse foto’s, maar ook door de ogen van de slachtoffers. Er is ook meer gedaan om korte zap-indrukken te vergaren. Er is aanschouwelijk, ruimtelijk iets gedaan om de beklemming te ervaren. Het is haast een aansporing om eens te gaan kijken…

Bij de opening zijn veel landen tot op het hoogste niveau vertegenwoordigd geweest. Onze minister-president had het over “een inktzwart hoofdstuk” in de geschiedenis van ons land. Hij ging niet zover als zijn Belgische collega, die voor de rol van Belgische ambtenaren nog weer eens zijn excuses aanbood. In Yad Washem hangt trouwens een brief van Rauter, waarin hij de Nederlandse politie prijst voor haar inzet bij de opsporing en arrestatie van ondergedoken Joden.

Geschiedenis is lastig. Kun je ruim zestig jaar na dato excuses aanbieden? Je kunt betreuren en afstand nemen. Maar excuses? Gedane zaken nemen geen keer. En zo’n brief van Rauter: is het propaganda, is het een terechte pluim? Uitleggen wat je ziet is moeilijk.

Voor mij is de les van de geschiedenis: dat bij God de zaken wel een keer kunnen nemen:

Verzoenend en vernieuwend; dat bij God niets onder de tafel verdwijnt, maar dat daar alles uitgebreid aan de orde blijft komen. Niet in het licht van vergelding, maar in het licht van genade en vergeving.
Als je het mij vraagt is dit een gezichtspunt dat jonge mensen moeten weten, merken en ervaren. Daarom alleen al is kerk zinvol. Allereerst is de kerk zinvol om God, die ons een nieuwe naam geeft (eeuwig en onvergetelijk- Jesaja 56: 5b), hoog te houden. Omwille van zijn eer mogen we daarom onze lofzang gaande houden.

Ds. Scheltens