De Bijbel heeft ons iets te vertellen

Geeft de Bijbel ons een leer? Of gaat het in de Bijbel meer om inspireren van Godswege? Prof. Kwakkel uit Kampen (vrijgemaakt gereformeerd) snijdt dit thema aan onder het gezichtspunt van gehoorzaamheid aan de Schrift via voorbeelden in zijn blog op de website van het Nederlands Dagblad. Zoals Genesis 3:16, waar God zegt tegen de vrouw: ‘Tot uw man zal uw begeerte zijn en hij zal over u heerschappij hebben’ (Statenvertaling). 

Alleen door de heilige Schrift

Prof. Kwakkel schrijft: “Volgens het huwelijksformulier dat vele gereformeerde kerken tot diep in de twintigste eeuw gebruikt hebben, was dit een ‘ordinantie Gods’. De vrouw mocht dit gebod niet weerstaan, maar moest eraan gehoorzamen. De gereformeerde vaderen die dat formulier hebben opgesteld, waren ervan overtuigd dat de Bijbel het zo leerde. Tegenwoordig denken vele gereformeerden, onder wie ikzelf, dat zij zich vergisten. Het gaat in Genesis 3:16 niet om een gebod van God, maar om een straf. Het goed recht van die straf kunnen we niet ontkennen. We kunnen er wel om Christus’ wil van bevrijd worden. ‘Heersen over’ mag niet langer de manier zijn waarop een christelijke man omgaat met zijn vrouw.” Aldus prof. Kwakkel. En dat spreekt me aan. Er is wezenlijk een andere levenshouding dankzij Christus.


De Bijbel op de weegschaal (ca. 1560)



Toch geeft Genesis 5:1-2 al een treffende aanwijzing voor die verandering: ‘Toen God Adam schiep, de mens, maakte hij hem zo dat hij leek op God. Mannelijk en vrouwelijk schiep hij de mensen. Hij zegende hen en noemde hen mens toen zij werden geschapen.’ We zien hier de zegen van God gelijkelijk glijden over man en vrouw in hun verscheidenheid. En wat geeft nu geestelijk de doorslag: die ene zegen over mensen of het mannelijke en vrouwelijke onderscheidene?

Prof. Kwakkel hoort de laatste jaren regelmatig een heel ander geluid dan dat van het oude huwelijksformulieren. En dan naar aanleiding van Genesis 1:27: ‘God schiep de mens als zijn evenbeeld, als evenbeeld van God schiep Hij hem, mannelijk en vrouwelijk schiep Hij de mensen’. 

De 86ste Baantjer is uit: ‘De Cock en kermis in de hel’ (2020) – 
de Cock met cee-oo-cee-kaa is een onverwoestbaar merk

Prof. Kwakkel schrijft: “Uit die tekst concludeert menigeen, dat God bij de schepping geen verschil maakte tussen man en vrouw. Man en vrouw hadden immers elkaar nodig om samen beeld van God te zijn. Deze tekst benoemt inderdaad geen verschil. Toch valt nog te bezien of je daaruit kunt afleiden dat de Bijbel ons hier leert dat er ‘van den beginne’ geen verschil geweest is. Stel, bijvoorbeeld, dat Baantjer schrijft: ‘De commissaris stuurde De Cock en Vledder erop uit om de moordzaak op te lossen’. In deze zin wordt geen verschil gemaakt tussen De Cock en Vledder. Toch was De Cock de leidinggevende rechercheur en Vledder zijn assistent. De zin noemt geen verschil, maar het was er wel. Dat weet iedereen die meer van Baantjer gelezen heeft. Toegepast op Genesis 1:27: op grond van deze ene tekst kun je niet zeggen dat er volgens de Bijbel geen verschil tussen man en vrouw was. Wie dat wel beweert, zegt niet wat de tekst zegt, maar alleen hoe hij of zij deze verstaat. Of dit verstaan juist is, kan pas duidelijk worden als je ook andere Bijbelteksten erbij betrekt.” Tot zover prof. Kwakkel.

Elkaars plaats, rechten en gezag erkennen

Dat laatste is belangrijk: dat je teksten uit de Bijbel die ter zake zijn voor een vraagstelling juist bij elkaar leest. Volgens mij kun je rustig zeggen, dat in Christus het verschil tussen mannelijk en vrouwelijk, vrije en slaaf ergens wegvalt. 

Natuurlijk valt het verschil in lichamelijkheid en maatschappelijke positie niet weg – de positie is geestelijk anders geworden. Paulus zegt in Galaten 3: 26-28: “door het geloof en in Christus Jezus bent u allen kinderen van God. U allen die door de doop één met Christus bent geworden, hebt u met Christus omkleed. Er zijn geen Joden of Grieken meer, slaven of vrijen, mannen of vrouwen – u bent allen één in Christus Jezus. “

Bovendien wordt die veranderde positie benadrukt, als Paulus zegt in Efeziërs 6:21 “Aanvaard elkaars gezag uit eerbied voor Christus.”. Dat gezamenlijke van elkaars plaats en rechten en plichten (en niet het verschillende) – dat is karakteristiek voor het nieuwe in Christus.

Het spreekt mij ook al jaren aan: de teksten in hun omgeving lezen en goed weten, dat de cultuur uit de tijden van de Bijbel ook meespeelt. Die cultuur van toen hoeft niet meteen met de Bijbelse boodschap verweven te zijn en behoeft dus geen eeuwigheidswaarde te krijgen. 

En nu komt mijn punt: de Bijbel biedt geen leer. De Bijbel biedt inspiratie door verhalen, gebeurtenissen, getuigenissen, redeneringen, lofzangen en klaagzangen.

En zo heeft de Bijbel iets te zeggen. En zo kan de Bijbel ons iets vertellen, waar we wijzer van kunnen worden, meer vertrouwend, meer gelovig, blijer en rustiger.

Ds. Wim Scheltens