Gastvrijheid

In het jaar 2019 zou het zomaar kunnen gebeuren, dat een beroep gedaan wordt op onze gastvrijheid. Dat is een oude deugd uit de christelijke geschiedenis.

Samen met eten, drinken en kleding geven, bezoek brengen aan zieken en gevangenen en het zorgvuldig begraven van wie sterven. 

 

De deugden –

nog altijd inspirerend voor de diaconale grondhouding in de kerk

Christenen  groeien op in het Romeinse Rijk, waar altijd eerst gezocht werd naar de  wil van de goden voordat er iets belangrijks werd ondernomen. Dat past wel bij joods en christelijk bidden om een zegen. Maar het is wat anders. Want goden eisen en de God van Abraham, Isaak en Jacob heeft lief. Dat scheelt!

Christenen leerden in die tijd om de vrouw te eren met liefde en trouw. En saillant: als een man een abortus zou eisen, mag de vrouw daar gewoon een stokje voor steken, als ze dat wil. Gastvrijheid was ook een belangrijk punt. Bij het vele reizen in het Romeinse Rijk was het vaak, dat christelijke gastvrijheid zo werd gewaardeerd, dat de drijfveren daarvan ook overgenomen werden. Het geloof in Christus als degene die jouw houding meelevend maakt, is dan iets nieuws, dat de moeite waard lijkt. 

In de tijd van nu is gastvrijheid niet vanzelfsprekend.

Je weet niet wie je in huis haalt en wat er achter te voorschijn komt.

Dat is in het klein zo bij je eigen voordeur, maar ook in het groot: het migratievraagstuk en  vluchtelingen.

Dat er geen plaats in de herberg was voor Jozef en Maria spreekt nog altijd tot de verbeelding. Zo kan het eigenlijk niet. Maar het gebeurt wel.

Bijbels begin van gastvrijheid

Gastvrijheid zou je kunnen omschrijven met: ruimte maken voor elkaar.

Ruimte voor elkaar drukt wederkerigheid uit. Niet een gevende en een nemende partij, maar een gevende en ontvangende partij. Dat ontvangen kan pas als de ander jou wat geeft.

En in het begin van de Bijbel ontmoeten we een gastvrije Abraham en een gastvrije God (Genesis 18:1-8)

Deze 15de eeuwse ‘troitsa’ van Andrej Roebljov laat Abrahams gasten zien als de personificatie van de drie-eenheid: Vader, Zoon en Heilige Geest.

Zij zitten hier rond de tafel, die Sara en haar man voor de gasten hebben bereid.

Dan zien we achtereenvolgens de volgende bewegingen:

1. Abraham zit in de deuropening en is benaderbaar.

2. Abraham toont een actieve houding: hij stapt van zijn zitplaats op en toont initiatief om onverwachte gasten uit te nodigen.

3. De uitnodiging van Abraham aan zijn gasten is niet dwingend, want Abraham respecteert op vriendelijke wijze de vrijheid van de gast.

4. Gastvrijheid is ook heel praktisch: voeten wassen, plek in de schaduw organiseren en eten en drinken verzorgen.

5. Gastvrijheid kost ook tijd en inspanning: het eten staat niet zomaar op tafel en een gesprek loopt niet altijd vanzelf.

6. De gastvrijheid van Abraham weerspiegelt de gastvrijheid van God. Net als bij de Emmaüsgangers wordt de gast de gastheer die het brood breekt. Hier bij Abraham brengt de gast de gulheid van de (kinder-)zegen mee!

7. Gasten hebben de verantwoordelijkheid om het mogelijk te maken, dat de gastheer gastvrij kan blijven.

8. De gastvrijheid van de Heer is ook zichtbaar in het avondmaal, waar ons genadig een gastvrije plek wordt gegund.

Zo kan in het begin van het jaar 2019 enige aandacht voor de diaconale grondhouding van gastvrijheid geen kwaad. Het gaat me om die gastvrije houding uit de geschiedenis van Abraham, de vader der gelovigen. En hoe we daar lijnen uit zien lopen, die vandaag de dag nog springlevend zijn.

Als je maar niet denkt, dat migratiebeleid overbodig of verkeerd is. Want gastvrijheid is meestal een tijdelijke zaak in de Bijbel. En om dat aspect gemakshalve te vergeten doet geen recht aan waar het over gaat hier. Wat ook geen recht aan mensen doet, is als de IND en de bestuursrechter een levensverhaal van een asielzoeker fake noemen. Die indruk uit 2017 kan ik maar niet licht vergeten. Het heeft te maken met recht doen aan de ander. Dat zo iets fundamenteels zomaar kan ontbreken, heeft mij onthutst.

Want wie kerkelijk actief is, maakt heel wat mee. Dat wens ik u ook toe in 2019 als onderdeel van heil en zegen van de Here, onze God.

Ds. Wim Scheltens