Kille cijfers roepen een levendige reactie op

Het Centraal Bureau voor de Statistiek stelde maandag jl. vast, dat voor het eerst in de geschiedenis meer dan de helft van de Nederlanders zich niet-religieus noemt. Eind jaren negentig beschouwden zes op de tien Nederlanders zichzelf nog als religieus, in 2010 was dat 55 procent, twee jaar geleden iets meer dan 50 procent. En nu laten de nieuwe cijfers zien: 49,3 procent van de Nederlanders ziet zich als 

religieus. 

Wie geen vreemde is in kerkelijk Nederland, weet, dat de grotere kerken het meeste te maken hebben met minder kerkbezoek. Dat zie je aan de lege plekken in de kerkgebouwen. Daarnaast komt iets later ook een teruglopend aantal leden in beeld.

Ik preek op zondag nogal eens in andere gemeenten en ook daar zie je, hoe het de laatste jaren moeilijk is geworden om jonge mensen naar de kerk te krijgen.

D’Olle Grieze, de toren van de Martinikerk in Groningen

In Nederland is het vlakke landschap gekenmerkt  door kerktorens in dorpen en steden. Zo hebben we talrijke monumentale kerken en ook nieuwe gebouwen in stadswijken, waarvoor in de zestiger jaren geld werd ingezameld. Wie had ooit kunnen bedenken dat binnen één mensenleven die kerken weer gesloten zouden worden – of erger, tegen de vlakte gingen?

 

Ernst van den Hemel (1981), religie,- en literatuurwetenschapper. Hij promoveerde in 2011 aan de Universiteit van Amsterdam in de Geschiedenis van het Christendom, met een proefschrift over literair-politieke dimensies in het werk van Johannes Calvijn. Hij onderzoekt populisme, religie en sociale media.

In praatprogramma’s en in kranten zijn de nieuwste CBS-cijfers ook besproken. De sfeer van die gesprekken is toch anders dan ik dacht. Zo was bij VARA/BNN in ‘Na het Nieuws’ dr. Ernst van den Hemel te gast bij Renze Klamer. Daar was een interessant gesprek over veranderingen in geloofshouding en geloofsbeleving. En dat het meten van kerkbezoek nog niet alles zegt over religiositeit. Beter zou de vraag kunnen worden gesteld: ‘Met welke godsdienstige of religieuze beweging voel jij je het meeste verwant?”. Of: “Als je over religie hoort, wat denk je dan?”. En dr. van den Hemel maakte heel duidelijk, dat je geen vreemde kostganger bent, als je gelooft. Want 84 % van de wereldbevolking hangt een geloof aan.

 

Renze Klamer en zangeres Pearl Jozefzoon worden opnieuw ouders. 

 

Dat laten ze weten met hun dochter Naomi.

Het CBS is vooral gericht op lidmaatschap en het bezoek aan een godshuis – een kerk of moskee. Alsof dat de enige aanwijzingen zijn van een geloof. De cijfers zeggen niets over geloofsveranderingen. Of iets sterker wordt ervaren dan vroeger of juist minder. Of dat geloof meer in de thuissituatie beleefd wordt. Of dat er meer in groepsbewegingen wordt gedacht, zoals informatie krijgen over geloofsvervolgingen waarbij een intensieve betrokkenheid groeit in daadwerkelijke hulp en gebed. 

Mensen die om wat voor reden niet meer in een kerk komen of (niet meer) lid van een kerk zijn, kun je niet zomaar het stempel ‘niet religieus’ geven. Dat is een versimpeling van de werkelijkheid. Bezinning op bezieling kan ook religieus zijn. Zoals het zoeken naar een zin van het leven en het overleven van teleurstellingen.

Vanuit gelovige normen en waarden van vroeger – waar misschien afscheid van is genomen – gebeurt er nog heel veel in de samenleving. 

Alleen kille cijfers presenteren suggereert ten onrechte een platte neergang. 

Zoals men. ijzer scherpt met ijzer, zo scherpt. een mens zijn medemens. Spr. 27,17.

In de musical ‘Was getekend: Annie M.G Schmidt’ hoorden we deze week, dat de vader van Annie als predikant zijn geloof kwijt geraakt was door de vele boeken.

Het zullen geen kasboeken of statistiekboeken zijn geweest, dacht ik nog.

Maar wie alleen in de boeken zit, ook al is het de Bijbel, die doet zichzelf te kort, omdat de Here God ons ook medemensen geeft om ons aan hen te spiegelen en te scherpen en zich met hen te verbinden. Als dat kan in een grote kerk, is dat mooi. Als dat moet in een kleiner wordende kerk, kan dat ook zeer waardevol zijn. Als je maar oog houdt voor dat geheimenis, dat God om ons bewogen is en ons medemensen gunt op ons levenspad.

Ds. Wim Scheltens