Leren, leren , alsmaar leren

 

“Het waren ook vriendelijke en redelijke christenen in Nederland en Duitsland die Hitler steunden..”  Aldus Daan Savert, theoloog die zich verdiept aan de VU in de theoloog H.W. van der Vaart Smit. Die predikant sloot zich aan bij de NSB aansloot en heeft tot zijn dood toe het nationaalsocialisme verdedigd.

Savert schrijft op vrijdag 4 mei 2018 in het Nederlands Dagblad een sterk artikel. Aan het slot betoogt hij, dat het verleidelijk is om van Hitler de duivel te maken. Het nadeel is dan, dat wat gebeurd is, ver van onszelf af komt te staan, zegt hij.

 “Juist als we ons realiseren dat het soms heel intelligente en goedbedoelende mensen waren die Hitler of het nationaalsocialisme steunden, kunnen we er iets van leren.”

 

Foto van de website van Daan Savert, Lazarus.nl: de gedachte wordt breed uitgedragen, dat het Evangelie past in de het Derde Rijk

Daarover heb ik wat zitten nadenken. Wat kunnen we dan leren? Dat Hitler ook een Nieuwtestamentje op zak heeft en dat hij daarom christelijk zou zijn? Dat veel kerkmensen Hitler krachtig vonden optreden tegen atheïsme, secularisatie, normvervaging en communisme? Ja, dat dit ook nog vriendelijke christenmensen waren?

In zijn artikel maakt Savert duidelijk, dat van der Vaart Smit uitgaat van een rassenverschillen. Hij gaat nog verder: het joodse ras is verweven met zonde. Hij kijkt daar niet op neer, want dan zou je Gods ordeningen minachten.

Wat ik hiervan leer: als je begint over rassenverschillen, ontspoor je vroeg of laat!

Hitler heeft het geweten een uitvinding van Joden genoemd. Hij heeft gehoorzaamheid geëist en slappe knieën afgekeurd. Hitler heeft niets begrepen van de gedachte van Willem van Oranje, dat een overheid er is om burgers te beschermen en om ontplooiing van mensen te bevorderen. Medemenselijkheid, respect en hulpvaardigheid aan mensen in nood – ze kwamen in het woordenboek van Hitler niet voor. Van Paulus kunnen we leren, dat waar liefde ontbreekt er slechts lawaai overblijft. En psalm 133 zingt: ‘Waar liefde woont, gebiedt de HEER zijn zegen’. Dat mogen we steeds opnieuw weer leren!

 

Kan ik dan niets leren van sympathisanten van Hitler?

Ja, ik kan leren, leren, alsmaar leren, dat goedbedoelende mensen zomaar in de fout kunnen gaan. Omdat hun goede bedoelingen hen in een tunnel-denken kunnen brengen.

Wat ik ook kan leren, dat is, dat je met mensen moet praten en hen moet ontmoeten om te ontdekken, dat stereotypen lang niet altijd opgaan.

Dat is de vrucht van meer contacten tussen christenen en Joden: ook al verschil je van mening, je hebt elkaar wel iets te bieden; dat je de ontroering mag delen, dat God bewogenheid en ontferming kent.

Leidinggevende christen-Palestijnen zijn op het moment bezig om het ‘rasechte’ van Joden in twijfel te trekken, omdat er in de Bijbel al zoveel niet-Joden zijn opgenomen in Joodse families. Ik heb met stijgende verbazing dit allemaal aangehoord. Wat leer ik? Als je met rassen uitpluizen begint, gaat het radicaal mis. Wij hebben een roeping om de Schriften beter en beter te verstaan en dat God er voor alle mensen is.

Daarom is het goed om aangekoekte ideologieën weg te schrapen bij het verstaan van de Bijbel. Combinaties als chinees Bijbel-verstaan en Evangelie in het Derde Rijk helpen ons niet.

Leren, leren, alsmaar leren wat de Bijbel ons te zeggen heeft, is een taak, die de kerk met Israël mag ondernemen tot de wederkomst van Christus toe.

Ds. Wim Scheltens