Pinksteren en identiteit: wie je bent en mag zijn

We naderen het Feest van Pinksteren, het feest van de Geest!
De belofte die Jezus heeft gegeven is vervuld.
Het si een nieuwe situatie: Christus is onze Heer door de Heilige Geest. De Geest werkt niet los van Christus, maar in zijn Naam.
Hij neem uit het Mijne en geeft het u, zegt Jezus.
We mogen deel krijgen aan de Geest en dat raakt onze identiteit.

In het Nederlands Dagblad van dinsdag jl. heeft een psychiater geschreven over het gemis aan identiteit bij vluchtelingen.
De psychiater heet Pim Scholte en hij is oprichter van Equator Foundation, een organisatie voor onder andere psychiatrische behandeling en psychosociale zorg voor vluchtelingen en slachtoffers van mensenhandel.

Met grote belangstelling heb ik dit artikel gelezen. Want wie je bent en mag zijn, is belangrijk voor je zelfbeeld. En dat zelfbeeld is weer belangrijk voor het ‘lekker zitten in je vel’.

Juist met het oog op Pinksteren is identiteit een belangrijk goed.
De Geest getuigt met onze geest, dat…
Ja wat?
Dat we van onszelf zijn, of afhankelijk van hoe we overkomen bij anderen?
Nee: de Geest, de Heilige Geest getuigt met onze geest dat we kinderen van God zijn.

De Heilige Geest, de vogel Gods

De psychiater zegt: “Je identiteitsgevoel put je grotendeels uit de vertrouwde rollen die je hebt en waarin anderen je herkennen.”
Ik denk daarbij: hoe goed is het, als je een fijne familie hebt, een prettig gezin en een goede werkomgeving, een aantrekkelijke school en een vriendelijke kerkgemeenschap.
En wat is het belangrijk, dat de Heilige Geest er is om je in je hart te brengen: vergeet niet bij alles wat er gebeurt en wat jou overkomt: je bent en blijft een kind van God.

De psychiater zegt: “Vluchtelingen zijn al hun vertrouwde rollen kwijt. Niet voor niets zijn zij gevlucht: zij hebben zich bedreigd gevoeld en hun gebruikelijke omgeving is door rampspoed uiteengevallen. Alledaagse functies waren weggevallen, het maatschappelijke leven lag overhoop. En wie zijn zij nog in het nieuwe land? Wie weet hier van hun specifieke eigenschappen en vaardigheden, van wat zij ooit hebben betekend? Zij worden door niemand gekend, anders dan als vluchteling. Maar ‘vluchteling’ is geen identiteit, en een ondermijnd identiteitsgevoel geeft psychische problemen.”


De psychiater gaat verder: “En dan is er nog iets. De vluchtelingencrisis zet de harmonie binnen West-Europese gemeenschappen onder druk; er is maatschappelijke onrust ontstaan. Voor dit probleem, evenals voor het bedreigde mentale welzijn van de vluchteling, biedt het begrip ‘sociaal kapitaal’ nuttige en ordenende perspectieven. Met sociaal kapitaal worden maatschappelijke netwerken aangeduid waarbinnen vertrouwen heerst en men zich onderling verbonden voelt, men bijdraagt aan gemeenschappelijke doelstellingen en elkaar met een zekere vanzelfsprekendheid helpt. Bijna iedereen maakt wel deel uit van een aantal netwerken op diverse niveaus, bijvoorbeeld familie, een vereniging, de buurt, of een gemeente.”

Vluchtelingen verkeren vaak nog lang na aankomst in sociaal isolement, in een asielzoekerscentrum of in een woning in een nog onbekend dorp of stad. Hun capaciteiten blijven onbenut en zij kunnen niet bijdragen aan het maatschappelijke leven. Sociaal kapitaal ging in het land van herkomst verloren, en in het gastland ontbreekt het. Dat is slecht voor de identiteit. Daar kan wat aan veranderen, als de omgeving helpend is.

Dat je een kind van God bent, betekent ook dat je de ander ziet als medekind van God. En als het geloof door de kracht van de Heilige Geest een grotere rol gaat spelen, groeit de band met elkaar in Christus.
U begrijpt, dat het voor een identiteitsbeleving zeer schadelijk kan zijn, als het geloof niet oprecht wordt genoemd door instanties, die er geen verstand van hebben. Terwijl door het geloof nu juist de kracht van de Heilige Geest bijdraagt aan de identiteit: dat je een kind van God bent.

Ook het plaatsingsbeleid van asielzoekers vraagt om herziening. Nu worden bekenden los van elkaar van hot naar haar gesleept en er wordt gekozen voor andere verblijfsplaatsen, als iemand een verblijfsvergunning krijgt. Terwijl sociale samenhang voor de identiteit zo belangrijk is. Ook de sociale controle in positieve zin kan bijdragen aan een welbevinden.

Het oude netwerk van het land van herkomst is grotendeels weg, maar loopt soms nog via WhatsApp en Skype. Een nieuw netwerk van landgenoten met hun eigen taal in den vreemde is verkwikkend. Pinksteren is ook: “en wij horen hen in onze eigen taal spreken over de grote daden Gods!” En een nieuw netwerk met mensen van dat nieuwe land in de taal van dat nieuwe land is belangrijk. Drie netwerken dus.

Zo komt de kerk in beeld. De kerk heeft als netwerk altijd een belangrijke rol gespeeld. Ik denk aan: omgang met elkaar, sociale contacten, diaconaal dienstbetoon en gezamenlijk optrekken in allerlei vormen.
Houd daarom de kerk, ondanks kwetsbaarheden en minpunten, hoog in ere! Houd ook hoog in ere wie je bent en wie je mag zijn in het licht van Christus.

Ja, Pinksteren is ook de geboortedag van de Kerk van Christus.
Daarom vieren we dat uitbundig op het open veld!
Te midden van bomen, vogels en bloemen – in de veelzijdige schepping Gods. Lang leve de kerk!

Ds. Wim Scheltens