Te veroordelend en te druk

 

Er is weer een onderzoek gedaan naar jongeren en kerk. In het Nederlands Dagblad van donderdag 17 januari 2019 staat te lezen, dat twee op de drie Amerikaanse jongeren haken af met kerkgang als zij gaan studeren. Driekwart van de kerkverlaters doet dat spontaan en niet met voorbedachten rade. 

Studenten bij een hoiorcollege

De vijf meest gehoorde argumenten waarom jongvolwassenen niet langer naar de kerk komen, zijn: 

1. ‘Ik ging studeren en ben gestopt met kerkgang’ (34 procent);

2. ‘Kerkleden zijn veroordelend of hypocriet’ (32 procent);

3. ‘Ik voel geen band met de mensen in de kerk’ (29 procent);

4. ‘Ik ben het oneens met de politieke of sociale koers van de kerk’ (25 procent); 

5. ‘Ik heb het te druk’ (24 procent).

Ik vind dit vijf verhelderende punten, ook al komt het uit Amerika.

Niet dat het tegendeel de jongeren bij de kerk kan houden.

Het is geen wiskunde, waarbij het omgekeerde ook waar is.

Ik zie twee punten die mij raken, omdat ik ze of ernstig of onnozel vind.

Ernstig argument: veroordelen

Laat ik duidelijk mogen stellen: met dat veroordelende weten mensen vaak niet wat ze zo kunnen aanrichten!

Daarom raakt dat oordelende, ja dat veroordelende, mij zo ernstig. Het kan mensen zo veel pijn doen, dat ze heel het geloof of enig Godsbesef laten vallen.

Dat is ook mijn zorg over Nashville: mensen met een identiteit, waarbij een onderdeel anders is dan de meesten – het gaat over de sexuele geaardheid – worden aan de kaak gesteld als tegen Gods bedoeling. 

Oordelen over relaties, vriendschappen, partnerschappen, die juist zo gevoelig liggen voor de direct betrokkenen. En dan uit de hoogte oordelen? Dat veroordelen, dat raakt jongeren zo diep, dat ze zich van alles wat met kerk en geloof te maken heeft afkeren.

Ik vind dat vreselijk, dat oordelen en onrecht doen aan het eigene van een medemens. En ondertussen verliezen we alle verhoudingen uit het oog met dat blinde en kortzichtige oordelen. Dat veroordelen wordt dan ook nog gebaseerd op Gods bedoeling. Wat doe je dan eigenlijk allemaal? 

Gods wil

Jij maakt even snel uit, wat God wil. Als we in de Bijbel kijken wat God wil, is het om te beginnen, dat alle mensen behouden worden, dat ze het heil ontvangen – dàt wil God. Daartoe zendt Hij zijn Zoon. Opdat wie in Hem gelooft, niet verloren gaat. Ook lezen we in de Bijbel, dat God rechtvaardigheid wil,  eerlijkheid en hulpvaardigheid. En zet dit nu eens af tegen dat veroordelende, waar de jongeren uit Amerika (en Nederland!) op afknappen. 

Onnozel argument: te druk

Het goede nieuws is dat kerken niet méér studenten lijken kwijt te raken dan tien jaar geleden. Maar als ik denk aan dat onnozele argument (in mijn ogen) van ‘te druk’, dan denk ik: laat me niet lachen. Tijdsbesteding is ook prioriteit stellen. Wel vakken vullen en daarom geen tijd voor de catechese; wel sporten, maar dan geen tijd voor de kerk – ik vind het niet sterk.

Op de universiteit kreeg ik te horen: als het ‘s avonds wat laat is geworden, kan dat geen excuus zijn om ’s morgen een college over te slaan. De gedachte was: ’s avonds een vent, ’s morgens een vent!

Zondag

Wel is de zondagsbesteding een punt. Als de gewoonte van thuis om naar de kerk te gaan niet wordt voortgezet in de studentenstad, dan komt de klad er gauw in.

Verandering in de persoonlijke situatie is voor vrijwel iedereen de belangrijkste reden om de kerk links te laten liggen, blijkt uit het onderzoek. 

Voor driekwart speelt hun mening over predikant of kerkgemeente mee, voor zeventig procent een veranderde kijk op politiek of ethiek. Ruim een derde van de adolescenten blijft trouw in kerkgang. Zij voelen zich er thuis, de kerk helpt bij beslissingen van alledag en is van betekenis voor hun band met God.

Eén derde!

Van de drie personen is er één die blijft komen in de kerk. Dat is een duidelijke minderheid. Twee derde is een gekwalificeerde meerderheid – daarmee kun je grondwetten veranderen.

Maar de betekenis van God, die ons geschapen heeft, wordt niet bij meerderheid vastgesteld! Gelukkig heeft God zijn soevereine gang en maakt Zichzelf bekend zoals aan Mozes bij die berg Horeb in het Sinaïgebergte: Ik ben die Ik ben, Ik ben erbij, Ik sta aan jouw zij en niemand rukt jou uit mijn hand. Zo is God. 

En of één derde van de mensen die kerkelijk zijn opgevoed daar oog voor heeft, doet niets af aan de betekenis van deze Zelfopenbaring van de Here God. Volgens mij zijn we het scherpe kantje van het geloof terecht kwijtgeraakt, namelijk dit: als je er niet aan wilde, dan wachtte de eeuwige duisternis.

Nu is het alleen wervend en niet meer dreigend. Ik zeg het maar ronduit; ik vind dit een grote verbetering. Het veroordelende moeten we echt kwijt zien te raken. 

Het geeft wel te denken waarom  (jonge) mensen zich van geloof en kerk afkeren: kerkleden zijn te veroordelend, geen band met kerkmensen, geen zin in helpen wie geen helper heeft en te druk. Dat heeft dus niet veel te maken met wie God is.

Aan dat vertrek van de (jonge) mensen kunnen kerkmensen weinig doen, of toch! Twee dingen: 

1. de band met jongeren wat aanhalen door belangstelling te tonen en te vragen hoe ze het maken; 

2. door af te leren veroordelend te zijn.

Daar hebben we onze handen al vol aan. 

O ja, en dat ene wat te maken heeft met de diaconale kant van het kerk zijn: solidariteit  is een karaktereigenschap die je kunt ontwikkelen en in de navolging van Jezus is ‘helpen wie geen helper heeft’ een onopgeefbaar inzicht. 

Ds. Wim Scheltens