Van Pasen naar Pinksteren: oefening in dankbaarheid

Zondag is het Moederdag. Als het goed is, zorgt moeder voor een aangename sfeer in huis. Als er eens wat is, sust moeder de stemming. De vader en de kinderen doen er ook toe, maar moeder is de spil. Door werk buitenshuis zijn de huishoudelijke taken meer verdeeld in het gezin, maar het zorgen blijft een moederlijke kwaliteit. Ook mannen kunnen zorgen, maar dat is afgeleid van de moeder (hun moeder?).

Onlangs werd ik er bij bepaald, dat in de Joodse traditie de grootste viering van de bevrijding uit Egypte met Pasen ook de start is van een zeven weken durende rouwperiode. Vanaf het feest van Gods bevrijding op Pesach telt men vijftig dagen af tot aan Pinksteren. Dat tellen wordt letterlijk bevolen in de Bijbel:  “Vanaf die dag na de sabbat, vanaf de dag dat de schoof omhoog geheven is, moeten zeven volle weken worden afgeteld, tot de dag na de zevende sabbat. Vijftig dagen moeten jullie aftellen, en dan moeten jullie de HEER een graanoffer aanbieden uit de nieuwe tarweoogst” (Leviticus 23: 15 en 16). Dat woord “aftellen” staat er niet voor niets: het wordt er concreet van. 

Dat tellen gebeurt dan ook letterlijk, dagelijks thuis en ’s avonds in de dienst in de synagoge: dit is dag 1, 2, 3 enzovoort. In deze rouwperiode zijn er geen feesten en geen huwelijken, men gaat niet naar de kapper (!) en veel mannen scheren zich niet.  

Dus wat wij kennen als de veertigdagentijd voor Pasen kennen de Joden als vijftigdagentijd na Pasen. Eigenlijk is het een zorgzame gewoonte. Het is bezinning op de eigen plek in de wereld en je eigen verantwoordelijkheid en creativiteit.

Christenen kunnen die 50 dagen ook heel goed invullen door ietwat sober te zijn en zich speciaal te bezinnen op de vraag hoe jij in jouw gedrag opbouwend en positief kunt zijn voor de ander. Die vijftig dagen zijn een injectie tegen ik-gerichtheid. Hoe je verantwoord met bevrijding, verlossing en vergeving kunt omgaan. Daarom is het in deze tijd van 4 en 5 en 10 mei heel goed om daarbij bij stil te staan. Immers: wat net herdacht is, bepaalt je bij de roeping op alles in het werk te stellen dit niet weer te laten gebeuren. Je zou kunnen zeggen: het is een oefening in dankbaarheid. Daarom is het eigenlijk ook heel goed, dat we met meditatieve momenten ook op de woensdagavond doorgaan zo tussen Pasen en Pinksteren. En die woensdagavond leent zich voor meer voorbeelden uit de levenspraktijk. Ik denk, dat zo’n oefening in dankbaarheid geen overbodige luxe is.

Dat is trouwens van meer in het Joodse geloof. Daar zit heel wat in.

Het is ook grappig, dat Moederdag altijd in de periode tussen Pasen en Pinksteren valt: een prachtige moment dus voor een oefening in dankbaarheid.

“Tel uw zegeningen, tel ze één voor één en vergeet er geen.”

Ik denk ook zomaar dat een oefening in dankbaarheid het beste antwoord is op anti-semitisme. Bij Bonhoeffer thuis was men zeer verbolgen dat ze niet meer in de winkels van Joden mochten komen, terwijl ze daar gewoon vaste klant waren. Ik denk dat Dietrich Bonhoeffer daarom meer aandacht voor het joodse eigene had in de Bekennende Kirche dan iemand als Karl Barth. Kun je zien wat voor invloed huiselijke jeugdbelevenissen kunnen krijgen op latere gedachtegangen.

Voor Joden is Pinksteren of het “Weken-feest” de ontvangst van de Tora (wet) in de Sinaï  en het feest van de eerste, vroege oogst van het seizoen. Wekenfeest: 7 weken na Pasen. Op het Pinkster- of Wekenfeest is het nog steeds gebruikelijk,  dat men de hele nacht door uit de Tora leert. Daar wordt naartoe geleefd en dat is de zin van het tellen. “Tora” wordt wel vertaald met ‘wet’, beter is het Duitse ‘Weisung’ zoals Martin Buber dat vertaalt. Zie Tora liever als vingerwijzing, handreiking. 

Voor christenen is het grote geschenk met Pinksteren: de Geest van God komt in je leven. Die Geest wil je verwondering geven over het goede van schepping en herschepping, van beginnend leven en van opgestaan leven. Om geloof te beleven.

Bevrijd leven vraagt om ingevuld leven.

Bevrijding vraagt om verder vormgeving.

Ik heb wel eens gezegd, dat Pinksteren een democratisering is van Pasen.

De Heer is opgewekt en opgestaan en daarom mogen wij ons leven vorm geven tegen de achtergrond van dat opgewekte leven met het vooruitzicht van het toekomstige leven door de dood heen. De Geest van Jezus wordt vaardig in de harten en motivatie van de mensen: zo werkt die democratisering van de opstanding. 

Door de Heilige Geest krijgt het nieuwe leven, geopenbaard met Pasen, een vernieuwende uitwerking. Zo kan de periode tussen Pasen en Pinksteren ons met ingehouden adem de verwachting leren van wat komen gaat. Dat de Joden geen uitbundige stemming kennen in die dagen tussen Pasen en Pinksteren komt een beetje overeen met de sociale onthouding van onze dagen. Je leert nu als het ware wat het is om te verwachten dat het straks allemaal wat losser kan. 

Ach, Moederdag is op zich al een oefening in dankbaarheid. Je hebt niet alleen je leven, maar ook de voeding en opvoeding en schone kleren voor een groot deel aan je moeder te danken. Het beste van al is: je hebt je kunnen nestelen in moederliefde. 

Ds. Wim Scheltens