Vrijheid vier je; 4 mei herdenk je…

Ook dit jaar herdenken we de gedenkwaardige dag van vier mei. De avond voor Bevrijdingsdag staan we stil bij het leed en het verzet uit de oorlogsjaren 1940-1945. We willen ons inleven in de spanning van die tijd en vooral ook onze dankbaarheid tot uitdrukking brengen voor de vrijheid waarin we nu mogen leven.

Op 4 en 5 mei kun je extra goed ontdekken, wat goed en fout is! We kunnen even nadenken! Nadenken over de gevolgen en beseffen: dit willen we niet meer. We kunnen van het voorgeslacht leren wat het nageslacht moet afwijzen of aanprijzen. Juist de herdenking van het vreselijke onrecht in de Tweede Wereldoorlog brengt een nieuwe generatie van ‘na de oorlog’ in aanraking met de ernst van de oorlog. Oudere mensen hebben het nog in eigen herinneringen besloten, soms niet eens verteld aan anderen. Oorlog en gevaren van doodsdreiging zijn moeilijk, ook moeilijk om over je eigen belevenissen in de oorlog te praten. Daar moeten jongere generaties niet licht over denken.

Maar het geeft een innerlijke dankbaarheid dat het verdriet van toen door de huidige generaties niet wordt vergeten of als niet ter zake wordt overgeslagen.

In de oorlogstijd zijn veel mensen in hun diepste gevoelsleven beschadigd. Dat raakt ook de geloofsbeleving. Veel mensen ervaren grote verlegenheid over ‘Auschwitz’ Hoe kan zo’n vernietigingskamp bedacht worden? Hoe kan een programma van vernietiging van zoveel mensen ontstaan? En hoe kan zo’n vernietiging van miljoenen mensen toch worden uitgevoerd? Zo rijst ook de vraag: kun je nog wel geloven na ‘Auschwitz’? Wat uit de oorlogstijd ook niet vergeten mag worden, is de hulp aan mensen in nood, met gevaar voor eigen leven. Er zijn onderduikadressen gevonden, bonkaarten vervalst, of gestolen, persoonsbewijzen vervalst of gestolen, bevolkingsregisters gekraakt, gevangenissen met verzetsmensen overvallen. Er zijn ook koude harten geweest en er is ook verraad gepleegd, dat ook. Als je daarover nadenkt, voel je des te beter wat goed is en wat fout.

Op bevrijdingsdag 2005 zei Prins Willem-Alexander: “Vrede en vrijheid zijn nooit vanzelfsprekend geweest”.
Dat is waar: vrijheid is een groot goed, maar niet vanzelfsprekend.

De apostel Paulus weet het geheim van de vrijheid diep te verwoorden: de Heilige Geest maakt vrij van verkeerde gedachten en daden. Vrijheid van kinderen van God bestaat uit dankbaarheid voor het vernieuwende werk van Christus. En ook die vrijheid is niet vanzelfsprekend, maar een door God gewild werk, dat Christus gehoorzaam heeft volbracht.

Vrijheid is bij Paulus: dus u kunt niet meer doen wat u maar wilt, niet meer gericht zijn op eigen begeerte. Kan u dat meevoelen: je voelt toch dat we op elkaar aangewezen zijn? En dat God wil, dat we niet botsen, maar schouder aan schouder staan in verwondering over Gods grote heil?

Ds. Scheltens