“… zodat mensen zichzelf niet op de voorgrond plaatsen…”

In de Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt) is de discussie in volle gang over het openstellen van de ambten voor de vrouw (Nederlands Dagblad 28 september 2017). De discussie is gelukkig voorbij het punt, dat men Paulus laat buikspreken.

De positie van de vrouw is radicaal gewijzigd vergeleken met de tijd van Paulus; Angela Merkel ontvangt op de ‘Women20 Summit’ van de G20 o.a. koningin Máxima,  IMF directeur Christine Lagarde and Ivanka Trump (april 2017).

Ik zie vijf argumenten, die me de moeite waard lijken ook voor ons.

1. De zwijggeboden raken vrouwen èn mannen. In 1 Korintiërs 14 draagt Paulus vrouwen op, vragen niet te stellen ‘gedurende uw samenkomsten’, maar thuis aan hun eigen echtgenoot. In 1 Timoteüs 2 worden mannen en vrouwen eerst apart aangesproken en vervolgens in hun verhouding tot elkaar. Paulus is in de eerste eeuw beducht voor dominant gedrag van vrouwen ten opzichte van mannen. Tegenwoordig is men gevoeliger voor dominant gedrag van mannen ten opzichte van vrouwen.

2. Paulus geeft voorschriften voor de kerk. Wat hij voorschrijft, sluit erg aan op wat in zijn tijd behoort tot goede zeden. Mannen voeren het woord; vrouwen dienen zich rustig te houden. Dat zij moeten zwijgen tijdens de samenkomsten van de gemeente, was dus conform de geaccepteerde maatschappelijke situatie. Tegenwoordig is dat andersom.

3. In de tijd van het Nieuwe Testament dacht men vanuit gemeenschap. Mensen zijn nu meer individualistisch ingesteld en maken deel uit van diverse sociale verbanden. In al die verschillende situaties zijn eigen keuzes mogelijk. Zo vinden wij het normaal dat gehuwden ieder hun eigen stem hebben, terwijl ook voor de Nederlandse wet een getrouwde vrouw nog tot 1956 ‘handelingsonbekwaam’ was. Nu is de liefde van Christus het blijmoedige uitgangspunt.

4. De cultuur van het Midden-Oosten is nog altijd gestempeld door eer en schande. Daarbij speelt de ongelijkheid tussen mannen en vrouwen een belangrijke rol. Wie zich niet volgens de rangorde ten opzichte van het familiehoofd gedraagt, maakt de gemeenschap te schande. Dat was ook in de kerk zo, maar dat is veranderd. Bij het omgaan met elkaar past meer: gelijkheid in verantwoordelijkheid.

Met vreugde over de liefde van Christus als uitgangspunt

5. Zoals in de tijd van Paulus is de christelijke kerk nu ook niet in staat  een stempel te drukken op de samenleving. Waar de apostel door zijn zwijggeboden in de eerste eeuw contact maakte met de niet-christelijke omgeving, maken wij juist een kloof als we vrouwen in de kerk het zwijgen opleggen. Wordt de doorwerking van het evangelie met zo’n kunstmatige kloof niet onnodig gehinderd?

 

Verschil in tijd

Er zijn dus nogal wat verschilpunten tussen de tijd van Paulus en onze tijd nu. Door dit te bedenken groeit er een mix tussen principieel en pragmatisch, tussen theorie en praktijk. De zwijggeboden van Paulus klinken in de 21e eeuw anders dan in de eerste eeuw.

Het gaat nu om ‘verstaansprincipes’!

Paulus regelt een opzet van passende omgangsvormen in de kerk, die te maken hebben met het geloof in Christus.

Maar de tijd en de ontwikkelingen staan niet stil.

En daarom kijken wij anders aan tegen zaken als: zwijggeboden, voorschriften over hoofdbedekking en de regel, dat weduwen die nog geen zestig jaar zijn, moeten hertrouwen. En dat anders kijken is prima.

In veranderde tijden zijn wij geroepen in te spelen op nieuwe situaties.

Dat lijkt me een belangrijk. We moeten elkaar geen slavenjuk opleggen.

Niet jezelf op de voorgrond plaatsen

Wat is dan de blijvende zeggingskracht van de zwijgteksten?

Tijdens de samenkomsten van de gemeente concentreert alle aandacht zich op de ontmoeting met God. Daarbij past het niet dat mensen – vanuit welke positie dan ook – zichzelf op de voorgrond plaatsen of elkaar overheersen. Verder kunnen christenen in hun omgangsvormen, zolang de kern van het evangelie overeind blijft, rustig aansluiting zoeken bij wat maatschappelijk geaccepteerd is.

Een kerk die een open huis wil zijn, werpt geen onnodige drempels op.

Ds. Wim Scheltens