Beschermen van … democratie 

 

Obama gaat en Trump komt deze week.

Een groter verschil in opeenvolgende presidenten van de Verenigde Staten zou ik zo gauw niet weten.

Ik vind Barack Obama een uitermate inspirerende man.

Barack Obama in Chicago 2017

Obama begint zijn afscheidsspeech, afgelopen week, dankbaar.

Hij vertelt, hoe het Amerikaanse volk hem heeft geïnspireerd tijdens zijn presidentschap: „Elke dag heb ik van jullie geleerd. Jullie maakten een betere president van mij en een beter mens.”

Daarmee heeft Obama een goede toon gevonden: hij heeft het niet over zichzelf, maar over de mensen die hij toespreekt.

Dan volgt een prachtige mix tussen persoonlijke ervaring en wat er gebeurt om je heen! Want hij vertelt kort hij over zijn jeugd in Chicago en hoe hij daar heeft geleerd, dat verandering alleen plaatsvindt wanneer allerlei mensen meedoen, betrokkenheid tonen en samen die verandering eisen.

Het blijkt een opstapje naar zijn belangrijkste boodschap: blijf niet klagen aan de zijlijn, doe mee! Dat is de enige manier waarop onze democratie goed functioneert.

Zo wil hij de democratie beschermen.

En ik denk dat het goed is om steeds weer te beseffen: de kracht van democratie is niet, dat de helft plus 1 heerst over helft min 1.

Dat is uiteindelijk met wetgeving wel zo. Maar voor die stemming waaruit een meerderheid blijkt, zit er in het proces van meningsvorming een belangrijke fase: hoe ga je om met minderheden? Ja, hoe ga je om met andersdenkenden?  Hoe ga je om met de veelheid van geluiden?

In de kerk weten uit de geloofsbelijdenis: “gemeenschap der heiligen”.

We kunnen wel grinnikend praten over een ‘vergadercultuur’, maar daarin zit wel een verborgen kracht voor de meningsvorming: dat zoveel mogelijk meningen gaan meetellen en meewegen in de conclusie.

Daarom is een vergadering van de diaconie of van de kerkenraad of van de gemeente een belangrijk instrument in de kerk: om de gaven die God aan mensen persoonlijk heeft gegeven te benutten voor een beter geheel.

Daarom zijn gesprekken op huisbezoek of in een kring zo belangrijk: je voelt de geestelijke verbondenheid ook in de verscheidenheid.  En zo smeed je een band. Sterker: zo smeedt de Heilige Geest een band tussen mensen en het Koninkrijk van God.

Die Bijbelse achtergrond hoor ik mee in Obama’s hartstochtelijke oproep om de democratie te omarmen en te beschermen. Hij zegt: ‘Democratie is altijd moeilijk, omstreden en soms bloedig geweest. Voor elke twee stappen vooruit, leek het vaak alsof we weer één stap terug moesten.’ Democratie verplicht niet tot het over alles eens te zijn, maar eist wel een ‘basale solidariteit’.

Obama roept zijn landgenoten op om naar elkaar te blijven luisteren: ‘Het lijkt veiliger om in je eigen bubbel te blijven en je te omringen door gelijkgestemden. Maar het uitgangspunt is dat andere Amerikanen net zoveel houden van ons land als jij.’

Hij waarschuwt om niet alleen aan het eigen gelijk te willen vasthouden: ‘Hoe kunnen we ethische tekortkomingen in onze eigen partij goedpraten, terwijl we drammen als de andere partij hetzelfde doet? Selectief omgaan met de feiten is niet alleen oneerlijk, maar contraproductief.’

Obama zegt: democratie werkt alleen ‘als onze politiek het fatsoen van onze bevolking weerspiegelt’.

‘Fatsoen moet je doen’, zei een premier in Nederland.

Dat we in de ander een geschenk van God kunnen ervaren, dat is de kerkelijke kant van democratie.

Ds. Wim Scheltens