Christelijke spirit

Afgelopen zaterdag bij de herdenking van 75 jaar Market Garden is er een speech gehouden door een Engelsman en hij gebruikte de woorden: “christian spirit”, christelijke spirit. De vertaaldienst van de NOS maakte er van: christelijke gedachten, maar spirit is veel meer. Spirit is een drive, een drijfveer

Het komt dicht bij wat de koning zei in de troonrede van 17 september 2019, dat “vrijheid samengaat met verdraagzaamheid en verantwoordelijkheidsgevoel. En waarin mensen nog altijd iets voor een ander overhebben.”

Prinses Beatrix en Prins Charles gearmd op de Ginkelse Heide (beeld: ANP)

‘De Airborne-spirit mag nooit achterhaald raken, de Arnhem-spirit moet voortleven, zei luitenant-kolonel Andrew Wareing. Hij vulde die spirit in met de woorden: broederschap, moed, onbaatzuchtigheid en christelijke spirit: “uw nalatenschap en aan ons en allen die na ons komen”.

Eerlijk gezegd vind ik dit soort herdenkingen enorm inspirerend.

Dat je weer weet welke waarden we in ons leven mogen eerbiedigen.

Dat een oude man zijn jonge vriend uit de gezamenlijke jeugdjaren eert met een hart en een kruis – allebei – bij het graf: “We zijn weer bij elkaar, ik vergeet je nooit.”

Dat een man uit een groep van veertig man als enige het heeft overleefd en vertelt, dat hij tegen zijn kameraad praat en opeens ziet hij dat het hoofd van zijn kameraad  naast de romp ligt. En dat dit na 75 jaar hem nog helder voor de geest staat. 

Iemand zegt over de begraafplaats in Oosterbeek: ik had hier ook moeten liggen op deze plek, maar ik had geluk. Een andere veteraan zegt: mijn korte geheugen is waardeloos, maar ik weet nog precies wat ik die dag voor ontbijt heb gehad.

Broederschap, moed, onbaatzuchtigheid, christelijke spirit…

Alle vier zijn ze waarden van onschatbare inhoud en onmisbaar!

Broederschap en zusterschap 

Hoe goed is het, dat broederschap en zusterschap laten merken, dat je niet alleen staat in het leven. Dat er verbanden zijn, waarbij je je veilig mag voelen. In de kerk is er ook broederschap en zusterschap, niet vanzelf, maar omdat we broeders en zusters in Christus zijn. Dat Hij de band smeedt, die ons verrijkt en sterkt en bemoedigen kan.

Moed

Ach ja, moed – het is een kwetsbaar begrip, omdat de mensen die moedig zijn geweest zich vaak niet zelf moedig noemen. Ze deden het vaak in hun broek van angst. De veteranen zeggen vaak, dat ze zo blij zijn als bevrijders welkom geheten te worden, terwijl hun Market Garden is mislukt. En dat is allemaal juist, want het is en blijft een tegenaanval tegen het Derde Rijk van Adolf Hitler.

Dat je als deel van de mislukking toch bij de bevrijders wordt gerekend, is een opsteker van belang. Dat merk je aan de oogopslag en de ontroering van die veteranen. Dat het misgegaan is, heeft ook te maken met rivaliteit en ondoordachtheid ten aanzien van de logistiek (bevoorrading en oriëntatie waar het veilig is en waar niet).

Paulus kent ook de ontoereikendheid van de mens, de onvolmaaktheid en toch weet hij ook van het gerekend worden tot “meer dan overwinnaars door Hem, die ons heeft liefgehad” (Romeinen 8 :37). Weer zit daar die liefde van Christus achter. Daar zit zo’n zelfde beweging in: ontoereikend, waardoor dan ook  – en toch meer dan overwinnaars.

In Israël maakt God zich ook bekend als Bevrijder uit de slavernij in het diensthuis van Egypte – de tien geboden beginnen ermee. Bevrijd om te bevrijden! De tien geboden vormen eigenlijk één oproep: blijf bij je Bevrijder!

De Keizersgrachtkerk te Amsterdam kent die tekst ook: meer dan overwinnaars!

De bronzen plaquette, geplaatst in 1966 tegen de gevel van de Keizersgrachtkerk en ontworpen door Arnold Ingwersen

De tekst op deze bronzen plaquette is:

‘In den nacht van twaalf september
negentienhonderd vier en veertig
werd het onschuldig bloed vergoten
van Taeke Ferwerda
sinds negentienhonderd dertien
dienaar des woords der gereformeerde kerk te Amsterdam
en stierf Siebren van der Baan
koster van dit kerkgebouw den heldendood.
In dit alles zijn wij meer dan overwinnaars’.

Onbaatzuchtigheid

Dat is een wonderlijk woord. Het heeft er mee te maken, dat je meer gericht bent op je inzet en wat er van je verwacht wordt dan dat het jou goed bevalt of om jouw smaak gaat. Mozes heeft moeten leren, dat onwelsprekendheid en opvliegerigheid geen alibi vormen om onder je opdracht uit te komen. Aäron helpt hem om te kunnen doen wat hij ondanks zichzelf toch kan doen. 

Christelijke spirit

Graag denk ik dan aan de apostel Paulus, die dingen zo sterk kan verwoorden. Hij zegt: “Maar gij geheel anders: gij hebt Christus leren kennen” (Efeziërs 4:20). Het leven, geloven, denken en handelen van christenen kan zich op Jezus oriënteren. 

Wat vind je een mooi Bijbelverhaal, vroeg ik de kinderen op de startzondag. Iemand zegt: de barmhartige Samaritaan, die de in elkaar geslagen man op zijn eigen ezeltje heeft gehesen. En die Samaritaan hielp iemand die niet eens van zijn eigen volk was. Wat doet dat met je, als je dat als kind mag ontdekken?

Mozaïek in de kerk van Tabga aan het Meer van Galilea in Israël – over de vijf broden en de twee vissen (het vijfde brood is het brood voor avondmaal op de avondmaalstafel boven het Mozaïek…)

Ik heb het later ook gevraagd aan een volwassene – niet in de fleurigste fase van het bestaan. En toch is het antwoord: de broodvermenigvuldiging voor 5.000 mensen met vijf broden en twee vissen. De figuur van Jezus als inspirerend voor een gezonde spirit.

Wat is het toch mooi, als er onverbloemd getuigd wordt van een christelijke spirit.

Ds. Wim Scheltens