Hocus pocus, Pilatus pas

We kennen deze abracadabra als taal van goochelaars.

Maar het komt uit de oude liturgie voor het avondmaal, dat ook wij in de Stille Week op Witte Donderdag hopen te vieren in Lunteren.

De priester in de Rooms Katholieke Kerk sprak de woorden in het Latijn:

‘hoc est corpus meum’ (= dit is mijn lichaam).

En daarna sprak hij vaak de woorden: ‘Ponto Pilato passus sepultus est’ (=  onder Pontius Pilatus leed hij en werd hij begraven).

De meestal ongeletterde gelovigen hebben dit wellicht ervaren als een geheimzinnige reeks onbegrijpelijke rituelen en toverspreuken. De meeste gelovigen in de Middeleeuwen spraken geen Latijn.

Waarschijnlijk kreeg de bekende zin daardoor een geheimzinnige lading waar goochelaars gebruik van maakten. De religieuze uitspraak werd in de volksmond verbasterd tot “Hocus pocus, Pilatus pas”. En daar maken goochelaars dan weer handig gebruik van.

Ik kom hierop, omdat Arjan Ederveen donderdagavond in The Passion (te Amsterdam Z.O.) even Pilatus mag zijn.

Hij zegt: “Ik ga een zachte kant van de man laten zien. Het is al een schurk.”  En dan gaat hij verder: “Ik zie Pilatus als een minister die voor zijn eigen hachje kiest. Hij speelt het politieke spel mee. Op een gegeven moment draait hij zich om en beseft hij dat Jezus onschuldig is. Maar dan is het al te laat. Hij besluit om het af te schuiven op het volk en het aan hen voor te leggen. Hij zal wel vinden dat een goede bestuurder een vriend van het volk is. Pilatus is al een boef, dus dat hoef ik eigenlijk niet meer te spelen.”

Arjan Lock, directeur van de EO, zegt: “De Bijlmer is één van de verrassendste buurten van Nederland. Zo zijn er maar liefst 150 kerken in dit stadsdeel te vinden. Ook dit jaar werken we samen met de lokale kerken om met het verhaal van het leven, lijden en sterven van Jezus aan zoveel mogelijk mensen te vertellen. Hij ging tenslotte voorbij aan vooroordelen en zorgde dat mensen zich gezien voelen. Die boodschap zetten we dit jaar centraal.”

Lithostrotos, waar de rechterstoel van Pilatus stond; 

te vinden op de Via Dolorosa te Jeruzalem

Pilatus is al een boef.

Hij heeft iemand die hij niet schuldig vond toch laten doden om zijn eigen hachje te sparen. Dat is de menselijke kant: onrecht laten geschieden. Maar er is ook een bovenmenselijke kant, waar Jezus Pilatus op wijst : je hebt die macht van boven gekregen om je tegen Mij te keren (Johannes 19:11).

Heeft Pilatus ook een zachte kant? Tegen alle regels in laat Pilatus Jezus begraven worden. Zou dat ook a.s. donderdag naar voren komen?

In het Evangelie van Marcus (15:43) lezen we, hoe Josef van Arimatea al zijn moed bijeen raapt om aan Pilatus toestemming te vragen om Jezus te mogen begraven. Pilatus keek vreemd op, dat Jezus al zou zijn gestorven. Toen Pilatus bericht kreeg, dat dit klopte, mocht Josef het lichaam van Jezus van het kruis halen. Josef had linnen gekocht (Marcus 15:46). En zo vinden we op de Paasmorgen de gebruikte linnendoeken opgevouwen liggen – ze hebben hun betekenis gehad.

Ds. Wim Scheltens