Macht is “geen vies woord”, vindt premier Rutte

Eerlijk gezegd vind ik ‘invloed’ een mooier woord, maar als je ‘macht’ zet tegenover ‘machteloosheid’ en ‘je onmachtig voelen’, merk je dat dit laatste ook niet veel soeps is.

Zout en licht

Maandag is de classispredikant op bezoek geweest en gaandeweg in het gesprek komen zout en licht ter sprake, zoals Jezus in de Bergrede daarover heeft gesproken in Matteüs 5.

Zout is anders dan kaneel of peterselie niet meer te zien als het bij het koken is gebruikt. Zout is het tegenovergestelde van zouteloosheid of zitten als een zoutzak.

Zout betekent pit, geïnspireerd zijn en betrokken.

Het licht hoort niet onder de korenmaat te komen staan, maar op een standaard, zodat het royaal verlichten kan.

Zout en licht doelen op een houding, die op de samenleving is gericht. Zout en licht willen stimuleren. En goede dingen, goede werkzaamheden en goede gesprekken kunnen ertoe leiden, dat God de eer krijgt, omdat door Hem deze goede dingen mogelijk zijn geworden. 

Zo kan gestimuleerd worden om God de eer te geven voor zijn schepping, met groeikracht en kiemkracht en lucht, licht en water, liefde en vergeving en verlossing.

Het gesprek komt ook nog op het gebed en de kracht van de voorbede, ook voor de wereld om ons heen; en daarbij is dan weer de binnenkamer de aangewezen plek.

Open naar de wereld en betrokken op die wereld wil onze kerkgemeente ook zijn. 

Daarom heb ik gekeken naar wat premier Rutte belangrijk vindt.

Premier Rutte in de zaal te Zürich, 

waar Winston Churchill in 1946 Europa opriep zich te verenigen 

en „op te staan”. Europa Institut at UZH

Premier Rutte is woensdag de Churchill-lezing als volgt begonnen: ‘Toen Winston Churchill hier 73 jaar geleden sprak, lag het naoorlogse Europa nog in puin. Maar hij besloot met befaamde en energieke woorden van hoop: „Let Europe arise.” 

En Europa ís opgestaan. Door de Marshall-hulp. Door Europese samenwerking en de vestiging van een op regels gebaseerde wereldorde.”

Marshall-hulp

Ja, premier Rutte noemt de Marshall-hulp. Die belangeloze Marshall-hulp van de Verenigde Staten aan Europa na de Tweede Wereldoorlog was bij nader inzien helemaal niet belangeloos. Het was een pittige zet van Amerika om van Europa weer een goede handelspartner te maken en op de been te helpen. Maar de kracht van die hulp was, dat projecten konden worden bedacht door bedrijven en overheden, die dan zoveel mogelijk krediet kregen, zowel letterlijk als figuurlijk.

       

Premier Rutte bij een portretfoto van Winston Churchill, 

voorafgaand aan een speech in het Canadese parlement 

in oktober 2018 (Foto Jerry Lampen/ANP)  

Harde macht

De premier vertelt in Zürich: “sinds een jaar of tien beleven we een nieuwe fase waarin harde macht de overhand over zachte macht lijkt te krijgen. Dat is niet van de ene op de andere dag gebeurd. De verschuiving van een internationale orde onder leiding van de VS naar een multipolaire wereld was immers allang op gang gekomen voordat president Trump aantrad. Er is ook actie en reactie, waarbij Rusland, China, India, Turkije, Brazilië hun eigen land voorop stellen.

Mijn belangrijkste boodschap is hier dan ook: de EU moet de realiteit onder ogen zien, en macht is geen vies woord. Realpolitik moet een wezenlijk element zijn in de Europese gereedschapskist voor het buitenlands beleid. Want als we in de geopolitiek alleen de deugden van principes prediken en terugschrikken voor de uitoefening van macht, dan kan ons continent misschien wel altijd gelijk hebben, maar zal het zelden relevant zijn. Macht en principes sluiten elkaar niet uit, maar gaan hand in hand. Het is verre van vanzelfsprekend dat we zullen houden wat we hebben.” Aldus de premier.

Ik krijg de indruk, dat premier Rutte de Europese Unie een wat grotere mond wil geven en wat brutaler uit de hoek wil laten komen. Poetin en Trump als voorbeeld met hun eigen waarheid en al?  Ik moet er niet aan denken.

Maar de kwestie rond het verbod van de Pulsvisserij laat zien, dat “allerlei belangen” de vernieuwing en de wetenschappelijke betekenis van die vernieuwing onderuit kunnen halen. Dat lijkt me in te gaan tegen het belang van burgers. En daar moet de Europese Unie meer gevoelig voor zijn.

Deugdelijke principes zijn pas de moeite waard, als het mensen recht doet en als er ook hulpverlening aan vast zit, zoals met die Marshall-hulp. Daar macht voor te hebben of invloed te kunnen uitoefenen, is niet alleen een mogelijkheid, maar een roeping. En zo kan geloofsbeleving rond zout en licht bezielend werken. Dat je weer weet waartoe je geroepen bent: om recht te doen en hulpvaardig te zijn voor wie hulp nodig heeft om weer op de been te komen.

Ds. Wim Scheltens