Op reis – als verdwaalde reiziger…

Zondagmorgen is in de kerk bij ons het thema “op reis”.

Daar zijn mooie werkstukken voor gemaakt over Bijbelverhalen of teksten die men sterk vindt. 

‘Op reis’ kan ook een voorbeeld zijn van je levensreis. Onderweg kun je verdwalen ook. Van de week waren een man en een vrouw verdwaald in een bos op de Veluwe (bij Radio Kootwijk) en door de politie verlost uit een kring van wilde zwijnen met jongen… Stel je voor, dat de politie nu ook de weg niet wist om uit het bos te komen?

Tja, ik kom hierop, omdat ik in het Nederlands Dagblad van vrijdag 5 juli 2019 een artikel las van Dick Schinkelshoek over Jürgen Moltmann (inmiddels 93 jaar).

In de zeventiger jaren was Moltmann de spraakmakende theoloog over de hoop!

Zijn gedachten over de hoop maakten indertijd grote indruk.

Juist door het geloof in de opstanding van Christus kunnen christenen nooit wanhopen over de wereld maar kunnen ze zich met goede moed inzetten voor recht en vrede, schreef hij in zijn boek Theologie van de hoop. ‘Wie hoopt, die kan niet slapen – die moet aanpakken’, is een van zijn bekende uitspraken. Christelijk geloof en theologie mogen zich niet opsluiten in de kerk, maar hebben alles met de actualiteit te maken.

Moltmann komt uit een niet-christelijk gezin. Na de val van het Derde Rijk raakt hij  als piepjonge Duitse soldaat tussen 1945 en 1948 in een Brits krijgsgevangenkamp.

Daar begint hij de Bijbel te lezen. 

Als hij terug kom in Duitsland gaat hij theologie studeren.

En zo is het gekomen.

Moltmann herinnert zich van alles, maar in zijn nieuwe boek kijkt hij de toekomst in. Zijn nieuwste boek heet: “Christliche Erneuerungen in schwierigen Zeiten”.

Zijn ‘christelijke vernieuwing(en) in moeilijke tijden’ bundelt een aantal lezingen bij 500 jaar Reformatie.

Net na de oorlog, vertelt hij, toen ging het nog om ‘de waarheid’.

Alle debatten, boeken, dialogen en discussies waren daarop gericht. 

Er stond iets op het spel. 

Tegenwoordig, aldus Moltmann, voeren christenen nog steeds dialogen met andersdenkenden en andersgelovigen, maar met een ander doel: men is niet meer in gesprek om het eens te worden, maar omwille van het gesprek zelf. Wederzijds begrip, een luisterhouding en respect zijn de hoogste waarden geworden. ‘Als we maar in gesprek zijn …’ Waarover je praat en wie er gelijk heeft, doet er ten diepste niet meer toe. Geen wonder, stelt Moltmann, dat het in de theologie zo rustig is. Het is een ‘volstrekt onschuldige bezigheid’ geworden. Het is alsof theologen zeggen tegen een verdwaalde reiziger: ‘Ik weet óók niet waar het treinstation is, maar ik ben wel blij dat wij nu samen in gesprek zijn.’ Wie heeft er nu iets aan al die gesprekken?, vraagt Moltmann zich af. Christenen moeten weer leren onomwonden ja of nee te zeggen, en het aandurven het met elkaar en met anderen oneens te zijn.

Aldus de 93 jarige is Jürgen Moltmann.

Het gesprek om het gesprek.

Daar gaat het over bij Moltmann. 

En hij vindt het niks om het lijf hebben.

Hij wil body: hij wil ‘ja’ en ‘nee’ horen.

Dat spreekt mij aan.

Onder één voorwaarde: ik wil wel graag de doorwerking van de vrucht van de Geest horen in dat ‘ja ‘en ‘nee – dus ik wil merken dat er liefde is, geloof en geduld. Anders worden ‘ja’  en ‘nee’ kille woorden. En wat bedoelt Moltmann als theoloog van de hoop? Hij wil graag dat de kerk dolende en dwalende reizigers op hun levenspad hoopvol maakt en wijst op de weg ten leven. En wat is de weg ten leven? Niet zomaar je eigen gekozen weg, maar de weg waarop de zegen van de Heer is te verwachten. En dat is de weg, waar de vrucht van de Geest welig kan tieren. 

Ds. Wim Scheltens

PS: in verband met de vakantie is de volgende column te verwachten op zaterdag 17 augustus 2019